PCOS, czyli zespół policystycznych jajników, to jedno z najczęstszych zaburzeń hormonalnych u kobiet, które może wpływać na zdrowie reprodukcyjne, metabolizm, wygląd. A nawet samopoczucie. Droga do diagnozy bywa często wyboista – znam to z własnego doświadczenia. Przez lata wizyt u lekarzy słyszałam: „Taka twoja uroda.” Świadomość na temat zespołu policystycznych jajników wzrasta, dzięki czemu możemy teraz lepiej identyfikować i rozumieć PCOS. W tym artykule przedstawię najnowsze wytyczne diagnostyczne oraz kluczowe informacje, które pomogą w lepszym zrozumieniu tego zaburzenia.

Co to jest PCOS?

Zespół policystycznych jajników to zaburzenie endokrynologiczne, które objawia się poprzez nieprawidłowy poziom hormonów płciowych. Kobiety z PCOS często mają podwyższony poziom androgenów („męskich” hormonów), co prowadzi do problemów takich jak nieregularne cykle miesiączkowe, nadmierne owłosienie, trądzik, a także trudności z zajściem w ciążę.

Dlaczego diagnoza PCOS jest trudna?

Jednym z problemów z diagnostyką PCOS jest różnorodność objawów. To sprawia, że wiele kobiet, podobnie jak ja, przez długi czas nie otrzymuje konkretnej diagnozy. PCOS jest zaburzeniem wieloczynnikowym, co oznacza, że nie ma jednej przyczyny ani jednego uniwersalnego objawu. Z tego względu lekarze muszą brać pod uwagę zestaw objawów i wyników badań.

Kryteria diagnostyczne PCOS– najnowsze wytyczne

Według najnowszych wytycznych, aby zdiagnozować zespół policystycznych jajników, konieczne jest spełnienie co najmniej dwóch z trzech głównych kryteriów Rotterdamskich:
– nieregularne owulacje lub ich brak, co objawia się nieregularnymi miesiączkami.
– podwyższony poziom androgenów (hiperandrogenizm) kliniczny i/lub biochemiczny, manifestujący jako trądzik, łysienie typu męskiego, nadmierne owłosienie.
– obecność policystycznych jajników w obrazie ultrasonograficznym, co oznacza obecność wielu małych pęcherzyków na jajnikach.

Diagnozę stawia się, gdy występują przynajmniej dwa z tych objawów, a jednocześnie wykluczone zostają inne przyczyny podobnych symptomów, np. problemy z tarczycą czy nadnerczami.

Jakie badania warto wykonać?

Diagnostyka PCOS opiera się na połączeniu wywiadu, badania fizykalnego i badań laboratoryjnych. W celu wykluczenia innych przyczyn lekarz może zalecić:

• USG dopochwowe – aby sprawdzić obecność pęcherzyków na jajnikach,
• Badania hormonalne, w tym poziom testosteronu, androstendion, SHBG (globuliny wiążącej hormony płciowe), DHEA-S, FSH, LH sprawdzone między 3., a 5. dniem cyklu miesiączkowego,
• Testy metaboliczne – insulina, lipidogram, glikemia na czczo – kobiety z PCOS są bardziej narażone na problemy metaboliczne.

PCOS a insulinooporność – ukryty problem

Wielu specjalistów zwraca uwagę na związek między PCOS, a insulinoopornością. Insulinooporność prowadzi do zwiększenia wydzielania insuliny, co pobudza jajniki do produkcji większej ilości androgenów, co z kolei zaostrza objawy PCOS. Dlatego warto regularnie monitorować poziom insuliny oraz wdrożyć dietę i styl życia sprzyjający poprawie wrażliwości na insulinę.

Psychodietetyka i wsparcie psychologiczne

PCOS wpływa nie tylko na ciało, ale i na psychikę. Wiele kobiet boryka się z obniżonym poczuciem własnej wartości, frustracją związaną z trudnościami w odchudzaniu, a także obawami o zdrowie reprodukcyjne. Jako dietetyk kliniczny i psychodietetyk wiem, jak istotne jest indywidualne podejście. Włączenie wsparcia psychologicznego i psychodietetyki może pomóc w lepszym radzeniu sobie z emocjonalnymi aspektami PCOS.

Jako dietetyk kliniczny i psychodietetyk jestem przekonana, że skuteczne podejście do PCOS wymaga uwzględnienia zarówno fizycznych, jak i psychicznych aspektów zdrowia. Każda kobieta zasługuje na to, by być traktowaną z troską i empatią. Jeśli czujesz, że twoje objawy są ignorowane, pamiętaj, że jesteś z nimi nie sama. Chętnie pomogę Ci przejść tę drogę i wesprę w walce o zdrowie. Na moich konsultacjach skupiam się nie tylko na aspektach medycznych, ale też emocjonalnych, abyś mogła osiągnąć trwałe rezultaty.

Źródło: Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome, European Journal of Endocrinology, Volume 189, Issue 2, August 2023, Pages G43–G64,